नवरात्र और भारतीय ज्ञान परंपरा-१

॥ ॐ नमश्चण्डिकायै ॥ शारदेय नवरात्र के प्रथम दिवस पर सभी आदरणीय, स्नेहीश्री ज्ञानसाधकों तथा विद्या अनुरागियों को सादर प्रणाम। ॐ ज्ञानिनामपि चेतांसि, देवी भगवती…

भारतीय दर्शन और मानसिक स्वास्थ्य-2

– डॉ. शिवानी कटारा दैनिक दिनचर्या और मानसिक स्वास्थ्य मानसिक समस्याएँ बढ़ने का एक बड़ा कारण यह है कि व्यक्ति ने नियमितता (Routine) और सामंजस्य…

भारतीय दर्शन और मानसिक स्वास्थ्य-1

– डॉ. शिवानी कटारा सारांश यह शोध भारतीय दर्शन, आधुनिक तंत्रिका-विज्ञान (Neuroscience) और मनोविज्ञान (Psychology) के संगम पर आधारित है, जो मानसिक स्वास्थ्य  की अवधारणा…

कानन करउँ जनम भर बासू!

– डॉ. अखिलेश कृतज्ञ भारतीय परिवार की संरचना में त्याग की अद्भुत भूमिका है। मनुष्य त्याग से देवता बन सकता है। जिस घर में त्याग…

वन्देमातरम् का 150वां जयन्ती वर्ष – भाग तीन

– वासुदेव प्रजापति नेहरु व सरकार की बेतुकी सफाई सभी लोग राष्ट्रगान की सच्चाई जानने को उत्सुक थे। इसलिए बाध्य होकर पं. नेहरु को संविधान…

वन्देमातरम् का 150वां जयन्ती वर्ष – भाग दो

– वासुदेव प्रजापति कांग्रेस अधिवेशनों में वन्देमातरम् गान यह बात सबके ध्यान में रखने योग्य है कि आनंदमठ के प्रकाशन के पूर्व ही संपूर्ण बंगाल…

अथातो प्रश्न जिज्ञासा

-लेख (मूल मराठी) दिलीप बसंत बेतकेकर -अनुवाद (हिन्दी) डॉ. रमेश चौगांवकर “समझे या नहीं?”, हैव् यू अण्डरस्टेण्ड? कक्षा में पढ़ाते समय ऐसे प्रश्न शिक्षक अपने…

वन्देमातरम् का 150वां जयन्ती वर्ष – भाग एक

 – वासुदेव प्रजापति आज की नई पीढ़ी भारत के स्वतंत्रता संग्राम से अनभिज्ञ है। उसने न जवाहरलाल नेहरु को देखा है न उसे सुभाषचन्द्र बोस…

सनातन संस्कृति के मर्यादा पुरुषोत्तम : श्रीराम

 – डॉ.कमल किशोर डुकलान ‘सरल’ बांसन्तिक नवरात्र और रामनवमी के पर्व का सनातन संस्कृति में मर्यादा पुरुषोत्तम भगवान श्रीराम के चरित्र से गहरा संबंध है।…

राष्ट्र गीत – वन्दे मातरम्

वन्दे मातरम्। सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्, शस्य श्यामलां मातरम्। वन्दे मातरम् ।।1।।       शुभ्र-ज्योत्स्ना-पुलकित-यामिनीम्, फुल्ल–कुसुमित-द्रुमदल-शोभिनीम्, सुहासिनीं, सुमधुर-भाषिणीम्, सुखदां, वरदां, मातरम्। वन्दे मातरम् ।।2।। हे माता (भारतमाता)! मैं…